ભારત
સફેદ રણ, છેલ્લા સિંહો, અને ચાર ધામમાંથી બે
આ સ્થળ
ગુજરાત એ રાજ્ય છે જે મોટા ભાગના ગુજરાતી પ્રવાસીઓ છેલ્લે માટે રાખે છે — એ ક્યાં જવાનું છે, એ તો ત્યાં જ છે, એ ગણતરીએ. એ એનાથી વધુ હકદાર છે. ભારતમાં બીજે ક્યાંય એક જ રોડ ટ્રિપમાં નાના દેશ જેવડું મીઠાનું રણ, પૃથ્વી પરના એકમાત્ર જંગલી એશિયાઈ સિંહ, અને ચાર ધામમાંથી બે ભેગાં થતાં નથી.
સર્કિટ અમદાવાદથી પશ્ચિમ અને દક્ષિણ તરફ ચાલે છે. ભુજથી ત્રણ કલાકે મોટું રણ ક્ષિતિજ સુધી શુદ્ધ સફેદ થઈ જાય છે, અને નવેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી રણ ઉત્સવની ટેન્ટ સિટી તમને પૂનમના ચાંદ નીચે એની ધારે સુવડાવે છે. વળી દક્ષિણે, સાસણ ગીરનું સૂકું સાગનું જંગલ આશરે છસો સિંહ સાચવે છે — પ્રાણીસંગ્રહાલય બહારની આખી દુનિયાની વસ્તી — અને પરોઢની પરમિટ તમને ખુલ્લી જીપ્સીમાં એમની વચ્ચે મૂકે છે. કિનારો કામ પૂરું કરે છે: એક જ કિનારે વારંવાર ફરી બંધાયેલું સોમનાથ, અને દ્વારકા, જ્યાં દ્વારકાધીશ મંદિરની ધજા દિવસમાં પાંચ વાર બદલાય છે. પૂર્વમાં નર્મદા ઉપરનું સ્ટેચ્યુ ઑફ યુનિટી હવે દુનિયાની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા છે અને ખરેખર સરસ આખા દિવસનો પ્રવાસ છે.
ઑક્ટોબરથી માર્ચ વચ્ચે જાઓ. રણ ઉત્સવ નવેમ્બરથી ફેબ્રુઆરી ચાલે છે, ગીરનું અભયારણ્ય મધ્ય-જૂનથી મધ્ય-ઑક્ટોબર સંપૂર્ણ બંધ રહે છે, અને મીઠાના રણ પરનો ઉનાળો એવો અનુભવ છે જે અમે વેચતા નથી.
શ્રેષ્ઠ મહિના
સોનેરી રંગના મહિનાઓ એટલે ગુજરાત નો શ્રેષ્ઠ સમય — હવામાન, ભીડ અને કિંમત, ત્રણેય સાથે.
સોનેરી = પ્રવાસ માટે શ્રેષ્ઠ મહિનાટીપાં = મહિનો કેટલો વરસાદી છેઊંચું / નીચું °C
હોલિડે પેકેજ
નવું6N / 7Dઅમદાવાદ 1N · ધોરડો 2N · સાસણ ગીર 1N · સોમનાથ 1N · દ્વારકા 1N
એક અઠવાડિયામાં ગુજરાતની ક્લાસિક સર્કિટ — અમદાવાદની હેરિટેજ પોળો, સફેદ રણની ધારે ટેન્ટમાં બે રાત, સાસણ ગીરમાં પરોઢની સિંહ સફારી, સોમનાથની સાંજની આરતી અને દ્વારકાની ધજા-વિધિ. આખો પ્રવાસ ખાનગી ગાડી અને ડ્રાઇવર સાથે, જામનગર એરપોર્ટે પૂરો — એટલે એક પણ રસ્તો બે વાર નહીં.
*સૂચક — અંતિમ કિંમત લાઇવ ઉપલબ્ધતા પર નક્કી થાય છે.
નવું7N / 8Dઅમદાવાદ 1N · ધોરડો 2N · સાસણ ગીર 2N · વડોદરા 1N · એકતા નગર 1N
ગુજરાતનાં ત્રણ મુખ્ય આકર્ષણો, બરાબર રીતે — પૂનમની સાંજો સાથે સફેદ રણ પર પ્રીમિયમ એ.સી. ટેન્ટ, સિંહની સાચી તક માટે સાસણ ગીરમાં બે રાત્રિ અને બે સફારી, અને અગાઉથી બુક કરેલી વ્યૂઇંગ-ગેલેરી ટિકિટ સાથે સ્ટેચ્યુ ઑફ યુનિટીનું સમાપન. ચાર-પાંચ સ્ટાર રોકાણ, આખો પ્રવાસ ડ્રાઇવર સાથે એસયુવી, અને એક જ સફારીના જુગાર વગર.
*સૂચક — અંતિમ કિંમત લાઇવ ઉપલબ્ધતા પર નક્કી થાય છે.
તમારા દિવસો માટે
મોટું રણ મીઠાનું સુકાયેલું સમુદ્રતળ છે — દિવસે આંખ આંજી નાખે એવું સફેદ, રાત્રે રૂપેરી — અને આખી સર્કિટ એના જ કારણે છે. બની શકે તો પ્રવાસ પૂનમ સાથે ગોઠવો; ઉત્સવની તારીખો એની આસપાસ જ બંધાય છે. રણની પરમિટ ભીરંડિયારા ખાતે તપાસાય છે; ગાડીમાં દરેકનું ઓળખપત્ર સાથે રાખો.
ગીર એશિયાઈ સિંહનું છેલ્લું ઘર છે, અને પરોઢની સફારીમાં દર્શનની શક્યતા ખરેખર સારી છે — આ જીપ્સીથી ટેવાયેલા જંગલના સિંહ છે, ઘાસની ગંજીમાંની સોય નહીં. પરમિટ મર્યાદિત છે અને સીઝનમાં અઠવાડિયાં પહેલાં ખલાસ થઈ જાય છે — એટલે જ તમારું પ્રસ્થાન નક્કી થાય એ જ દિવસે અમે એ બુક કરીએ છીએ. અભયારણ્ય મધ્ય-જૂનથી મધ્ય-ઑક્ટોબર બંધ રહે છે.
ચાર ધામમાંથી બે આ એક જ કિનારે છે. દ્વારકામાં દ્વારકાધીશના શિખર પરની ધજા દિવસમાં પાંચ વાર બદલાય છે અને એ ચઢતી જોવી એ જ ક્ષણ લોકોને યાદ રહી જાય છે. સોમનાથ સાંજની આરતીએ શ્રેષ્ઠ છે, મંદિર પાછળ ઘૂઘવતા દરિયા સાથે; પછીનો લાઇટ-એન્ડ-સાઉન્ડ શો એના વિનાશ અને પુનર્નિર્માણની કથા કહે છે.
182 મીટરે, નર્મદા ઉપરના સરદાર પટેલ દુનિયાની સૌથી ઊંચી પ્રતિમા છે, અને એની આસપાસનું સ્થળ હવે પૂરા દિવસનો કાર્યક્રમ બની ગયું છે — છાતીમાં આવેલી વ્યૂઇંગ ગેલેરી, સરદાર સરોવર ડેમ, જંગલ સફારી પાર્ક અને સાંજનો લેસર શો. વ્યૂઇંગ ગેલેરીની ટિકિટ અગાઉથી લો; સપ્તાહાંતે ચાલુ ક્વોટા સવાર પૂરી થતાં પહેલાં ખલાસ થઈ જાય છે.
અમદાવાદ ભારતનું પહેલું યુનેસ્કો વર્લ્ડ હેરિટેજ શહેર હતું, અને શા માટે એ સમજવાનો રસ્તો છે પરોઢનો હેરિટેજ વૉક — જૂના શહેરની પોળોમાં થઈને, જામા મસ્જિદે પૂરો થતો. સાથે સીદી સૈયદની જાળી, સાબરમતી આશ્રમ, અને અડધો કલાક ઉત્તરે પાંચ માળની અડાલજની વાવ ઉમેરો.
કચ્છ ભારતનો સૌથી ગીચ હસ્તકલા પ્રદેશ છે. નિરોણામાં એક પરિવારે આઠ પેઢીથી રોગાન ચિત્રકળા જીવતી રાખી છે — એરંડિયાની પેસ્ટ ધાતુની સળીથી દોરામાં ખેંચાય છે; ઝુરામાં કાનથી સૂર મેળવીને તાંબાની ઘંટડીઓ ટીપાય છે; ભુજોડી ખાડા-શાળ પર શાલ વણે છે. કારખાને જ ખરીદો તો આખી કિંમત કારીગરના હાથમાં જાય છે.
અંદાજિત
જમીન પરનો રોજિંદો ખર્ચ, વ્યક્તિદીઠ — ખાવાનું, સ્થાનિક વાહન અને પ્રવેશ ટિકિટ, પેકેજની બહાર.
કરકસરથી
₹1,000
રોજ, વ્યક્તિદીઠ
સ્ટ્રીટ ફૂડ, જાહેર વાહન, એક પેઇડ સ્થળ
આરામદાયક
₹2,800
રોજ, વ્યક્તિદીઠ
રેસ્ટોરન્ટ ભોજન, ટૅક્સી, એક-બે ટૂર
લક્ઝરી
₹9,000
રોજ, વ્યક્તિદીઠ
ફાઇન ડાઇનિંગ, પ્રાઇવેટ કાર, પ્રીમિયમ અનુભવ
વિઝા
આ ભારતમાં જ પ્રવાસ છે. હોટેલ ચેક-ઇન અને ફ્લાઇટ માટે સરકારી ફોટો ઓળખપત્ર સાથે રાખો — આધાર, પાન, પાસપોર્ટ કે ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ.
વ્યવહારુ વાતો
સર્કિટનો સૌરાષ્ટ્રનો હિસ્સો એના પર જ ચાલે છે: સેવ ટમેટા, લસણિયા બટાકા, રીંગણનો ઓળો, સફેદ માખણ સાથે બાજરાના રોટલા, અને માગ્યા વગરની છાશ. શ્રેષ્ઠ થાળી રાજકોટ-જૂનાગઢ વચ્ચેના હાઇવે ધાબા પર મળે છે, હોટેલોમાં નહીં.
માખણવાળા પાવમાં ગળ્યો-તીખો બટાકાનો માવો, મસાલા સીંગ અને દાડમમાં રગદોળેલો — 1960ના દાયકામાં માંડવીમાં શોધાયેલો. ભુજના તબક્કે એ જ લારીએ ખાઓ જ્યાં લાઇન હોય — ઘરાકી જ ખાદ્ય-સલામતીનું એકમાત્ર સાચું રેટિંગ છે.
ગુજરાતની રવિવારની સવારની વિધિ — પપૈયાના સંભારા સાથે કરકરા ફાફડા અને ગરમ જલેબી — અને દિવસભર ખમણ, ખાંડવી ને પાત્રા. અમદાવાદમાં માણેક ચોક આસપાસનાં જૂનાં ફરસાણ ગૃહો એ શ્રેષ્ઠ બનાવે છે, અને દસ વાગ્યા પછી એ જ ચોકમાં રાતનું ખાણી-પીણી બજાર જામે છે.
શિયાળુ શાકનું ક્લાસિક — સુરતી પાપડી, રતાળુ, મુઠિયાં અને નાનાં રીંગણ ઊંધા વાસણમાં ધીમે રંધાય છે, નામનો અર્થ પણ એ જ. આપણી સીઝન એની જ સીઝન છે: ડિસેમ્બર-જાન્યુઆરીમાં આખા રાજ્યનાં મેનુમાં એ પુરી અને શ્રીખંડ સાથે હોય છે.
સોમનાથ અને દ્વારકા હકીકતમાં શાકાહારી નગરો છે અને ગુજરાતમાં દારૂબંધી છે, એટલે મંદિરના તબક્કા માટે કોઈ ખાસ આયોજન જોઈતું નથી — ડુંગળી-લસણ વગરની જૈન વાનગીઓ પણ ખાસ વિનંતી નહીં, મેનુનો સામાન્ય વિભાગ છે.
બુકિંગ વખતે ભોજન પસંદગી જણાવો — શાકાહારી, જૈન કે હલાલ — અને અમે તમારી ઇટિનરરીની દરેક હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટને જાણ કરીશું.
આ રોડ-ટ્રિપનું રાજ્ય છે અને અંતર સાચાં છે — અમદાવાદથી ધોરડો છ-સાત કલાકનો દિવસ છે, અને રણથી ગીરનો તબક્કો કોઈપણ સર્કિટનો સૌથી લાંબો છે — એટલે જ ડ્રીમવાકાનું દરેક ગુજરાત પેકેજ કોચ નહીં, ડ્રાઇવર સાથેની ખાનગી ગાડી છે. રસ્તા ભારતના શ્રેષ્ઠમાં ગણાય છે. અમદાવાદમાં મેટ્રો અને પુષ્કળ રિક્ષા છે; ભુજ, સાસણ અને દ્વારકા રિક્ષા અને તમારી પોતાની ગાડી પર ચાલે છે. એક તબક્કા માટે રેલ ગમે તો ભુજ, રાજકોટ, વેરાવળ (સોમનાથ માટે) અને દ્વારકા સારી રીતે જોડાયેલાં છે, અને જામનગર, રાજકોટ તથા ભુજનાં એરપોર્ટ પરથી અમદાવાદ પાછા ગયા વગર ઊડી શકાય છે.
પ્રવાસ માર્ગદર્શિકા
મહિનાવાર હવામાન, પૈસા, પ્લગ, ખાવાનું, ખરીદી અને નાની વાતો જે કોઈ કહેતું નથી.
