ગોલ્ડન ટ્રાયેન્ગલ પ્રવાસ માર્ગદર્શિકા

ગોલ્ડન ટ્રાયેન્ગલ માટે ઓક્ટોબર – માર્ચ દરમિયાન પ્રવાસ કરો. આ મહિનાઓમાં હવામાન, ભીડ અને હવાઈ ભાડું ત્રણેય અનુકૂળ હોય છે — બહાર જાવ તો ત્રણમાંથી એક જતું કરવું પડે.

ચલણ

Indian Rupee (INR)

ભાષા

બધે હિન્દી અને અંગ્રેજી; જયપુર આસપાસ રાજસ્થાની બોલીઓ, આગ્રા આસપાસ બ્રજ.

સમય ક્ષેત્ર

IST (UTC+5:30)

પ્લગ પ્રકાર

Type C / D / M

ભારતથી ફ્લાઇટ સમય

1.5 કલાક

ક્યાંથી ઉડાન

Ahmedabad · Mumbai · Surat · Vadodara · Rajkot

• 

  પહેલા અજવાળે તાજમહેલ

  સવારે 6 વાગ્યે દરવાજા ખૂલે તે પહેલાં પૂર્વ દરવાજે પહોંચી જાઓ. પહેલા કલાકમાં આરસ આકાશનો રંગ પકડે છે — રાખોડી, પછી ગુલાબી, પછી સફેદ — અને ભીડ નવ વાગ્યે આવનારી ભીડનો નાનો અંશ જ હોય છે. મકબરાની અંદરની ટિકિટ અલગ અને નાની છે, પણ લેવા જેવી છે. શુક્રવારે તાજ બંધ રહે છે; અમે વેચીએ છીએ તે દરેક ઇટિનરરી એ ધ્યાનમાં રાખીને જ ગોઠવાય છે.

• 

  આમેર કિલ્લો, સરોવરથી કોટ સુધી

  જયપુરનો મહાન કિલ્લો માઓટા સરોવર ઉપરની ટેકરી પર મહેલ ઉપર મહેલ ગોઠવે છે, અને શીશમહેલની અરીસાજડિત છત એ ઓરડો છે જે દરેકને યાદ રહી જાય છે. સરોવરથી ચાલીને ચઢો કે દરવાજા સુધી જીપ લો; અમે હાથીની સવારી બુક કરતા નથી. અંધારું થયા પછી પાણીની પેલે પારથી રોશનીમાં ઝળહળતો કિલ્લો જોવા પાછા આવો.

• 

  સાઇકલ-રિક્ષામાં જૂની દિલ્હી

  ચાંદની ચોકની ગલીઓ ગાડી માટે બહુ સાંકડી અને પગપાળા બહુ ધમાલવાળી છે — એટલે સાઇકલ-રિક્ષા જ સાચું વાહન છે. આ ફેરામાં ખારી બાવલીનું મસાલા બજાર, કિનારી બજારની લગ્નસરાની જરી-ગોટાની ગલીઓ અને ભારતની સૌથી મોટી મસ્જિદ જામા મસ્જિદનાં પગથિયાં આવે છે, જેના દક્ષિણ મિનારે ચઢીને ધાબા પરનું દૃશ્ય જોઈ શકાય છે.

• 

  ફતેહપુર સીકરી, ત્યજાયેલી રાજધાની

  અકબરે આગ્રાથી 40 કિમી દૂર લાલ પથ્થરની આખી રાજધાની બાંધી, ચૌદ વર્ષ વાપરી, અને પાણી ખૂટ્યું ત્યારે છોડી દીધી. જે બચ્યું છે તે દુનિયાનું સૌથી સારી રીતે સચવાયેલું મુઘલ શહેર છે — દરબાર, મહેલો અને ઊંચો બુલંદ દરવાજો — અને એ આગ્રા–જયપુર માર્ગ પર જ આવેલું છે, એટલે ઇટિનરરીના બે કલાક લે છે, આખો દિવસ નહીં.

• 

  પગપાળા ગુલાબી શહેર — હવામહેલથી જોહરી બજાર

  જયપુરનું કોટવાળું શહેર આજેય 1727નું ચોકઠું જાળવે છે, અને એમાંના શ્રેષ્ઠ બે કલાક એટલે ધીમી લટાર: હવામહેલનો જાળીદાર ચહેરો (સામેની કૅફેની અગાસીએથી ફોટો લો), જંતરમંતરનાં ખગોળીય યંત્રો, સિટી પેલેસના ચોક, અને પછી દક્ષિણે જોહરી બજારમાં, જ્યાં રત્નકલાકારો અને ચાંદીના કારીગરો આજેય ખુલ્લી દુકાનોમાં કામ કરે છે.

• દિલ્હીની મુઘલ શાંતિ — હુમાયુનો મકબરો અને કુતુબમિનાર

  હુમાયુનો મકબરો એ ઇમારત છે જેની પાસેથી તાજમહેલ શીખ્યો — તેનાથી સિત્તેર વર્ષ મોટી, અને એવા બગીચામાં કે રવિવારે પણ શાંતિ રહે. શહેરની બીજી બાજુ 73 મીટરનો કુતુબમિનાર 1193થી તેનાથીય જૂના કોતરેલા સ્તંભોના ચોક વચ્ચે ઊભો છે. બંને એક નિરાંતવાળી બપોરમાં કરો, વચ્ચે લોધી ગાર્ડનના મકબરાઓની લટાર સાથે.

• દિલ્હીની ચાટ અને પરાઠાવાળી ગલીશાકાહારી

  જૂની દિલ્હીની પરાઠેવાળી ગલીમાં ચાળીસેક જાતના પૂરણવાળા તળેલા પરાઠા મળે છે — બધા શાકાહારી, 1870ના દાયકાથી એ જ રીતે બનતા. ઉપર આલુ ટિક્કી, દહીં ભલ્લા અને કુલ્ફી-ફાલૂદા. ખાલી પેટે જાઓ, અને એવા માર્ગદર્શક સાથે જે જાણતો હોય કે કઈ દુકાનનું તેલ તાજું રહે છે.

• આગ્રાનો પેઠા

  કોળામાંથી બનતી પારદર્શક મીઠાઈ — વાયકા એવી છે કે શાહજહાંના રસોડે તાજના કારીગરો માટે શોધાઈ હતી. સાદો સફેદ ટુકડો ક્લાસિક છે; કેસર અને અંગૂરી આવૃત્તિઓ વધુ નરમ અને રસદાર. શહેરમાંથી નીકળતાં સદર બજારની જૂની પેઢીએથી બાંધીને લઈ લો.

• દાળ બાટી ચૂરમા અને લાલ માસશાકાહારી

  જયપુરનું ભાણું સરસ રીતે બે ભાગમાં વહેંચાય છે. શાકાહારી ક્લાસિક છે દાળ બાટી ચૂરમા — અંગારામાં શેકેલી ઘઉંની કઠણ બાટી, ઘીમાં ભાંગેલી, સાથે દાળ અને ગળ્યો ચૂરમો. બીજો છેડો છે લાલ માસ — મથાનિયાનાં લાલ મરચાં સાથે રંધાયેલું મટન; ખરેખર હિંમત હોય તો જ તીખું મંગાવજો.

• લસ્સી, બે રીતે

  જયપુરમાં લસ્સી ઘટ્ટ મળે છે, માટીના કુલડમાં, ઉપર ચમચી મલાઈ સાથે — MI રોડ પરના લસ્સીવાળા પાસે સવારે 9 વાગ્યાથી લાઇન લાગે છે. જૂની દિલ્હીમાં એ પાતળી અને ઘણી વાર ગુલાબની સુગંધવાળી હોય છે. જાણીતી પેઢીઓમાં બંને પાશ્ચરાઇઝ્ડ દૂધની અને સલામત છે; રસ્તા પરના બરફવાળી ટાળો.

• ચુસ્ત શાકાહારી અને જૈન પ્રવાસીઓ માટેજૈન અનુકૂળ

  ગુજરાતી રસોડાના નિયમો માટે અમારા કૅટલોગનો આ સૌથી સહેલો પ્રવાસ છે. દરેક શહેરમાં જૂની જાણીતી શુદ્ધ શાકાહારી સંસ્થાઓ છે, થાળી બધે મળે છે, અને જયપુર તથા દિલ્હી બંનેમાં મારવાડી અને જૈન રેસ્ટોરાં છે જે ડુંગળી-લસણ વગર રાંધવું સ્વાભાવિક ગણે છે — બુકિંગ વખતે કહી દો એટલે ભોજનના પડાવ એ પ્રમાણે ગોઠવીએ છીએ.

બુકિંગ વખતે ભોજન પસંદગી જણાવો — શાકાહારી, જૈન કે હલાલ — અને અમે તમારી ઇટિનરરીની દરેક હોટેલ અને રેસ્ટોરન્ટને જાણ કરીશું.

• જયપુરની બ્લુ પોટરી અને હાથે-બ્લોકપ્રિન્ટ કરેલાં સુતરાઉ કાપડ — સાંગાનેરી અને બગરુ પ્રિન્ટ, નિશ્ચિત ભાવવાળા સરકારી એમ્પોરિયમમાં
• આગ્રાની આરસ-જડતર (પિયેત્રા દુરા) ડબ્બીઓ અને થાળીઓ — તાજના કારીગરોના વંશજોની વર્કશોપમાંથી
• જયપુરના જોહરી બજારનાં રત્નો અને ચાંદી — ફક્ત GST બિલવાળી દુકાનેથી જ ખરીદો, ડ્રાઇવર કે ગાઇડ મારફતે ક્યારેય નહીં
• મોજરી અને જુત્તી ચામડાની મોજડીઓ, જયપુરના જૂના શહેરમાં એક દિવસમાં માપ પ્રમાણે બનેલી
• દિલ્લી હાટ, દિલ્હી — લગભગ દરેક ભારતીય રાજ્યની હસ્તકલાના સ્ટોલવાળું એક ખુલ્લું બજાર, નિશ્ચિત પ્રવેશ ફી, પ્રામાણિક ભાવ
• જૂની દિલ્હીની ખારી બાવલીમાંથી અત્તર અને મસાલાની પેટીઓ — એશિયાનું સૌથી જૂનું ચાલુ મસાલા બજાર

આ પ્રવાસ ખાનગી ગાડી માટે જ ઘડાયેલો છે: યમુના એક્સપ્રેસવે પર દિલ્હીથી આગ્રા ત્રણ કલાક, ફતેહપુર સીકરી થઈને આગ્રાથી જયપુર સાડા ચાર, અને NH48 પર જયપુરથી દિલ્હી પાછા સાડા ચાર. અમારાં બધાં પેકેજમાં આખા પ્રવાસ માટે ગાડી સામેલ છે, એટલે સ્થાનિક રીતે ખરીદવાનું વાહન ફક્ત મોજનું વાહન છે — ચાંદની ચોકમાં સાઇકલ-રિક્ષા, આમેર સુધી જીપ, અને ટ્રાફિક બગડે તો દિલ્હી મેટ્રો. ટ્રેન પણ છે (ગતિમાન એક્સપ્રેસ દિલ્હી–આગ્રા 100 મિનિટમાં કરે છે) અને જોઈએ તો ગોઠવી આપીએ, પણ ફતેહપુર સીકરી અને રસ્તાની વાવો પર થોભવા દે એ તો ગાડી જ. દિલ્હી અને જયપુર બંનેનાં એરપોર્ટ પરથી અમદાવાદની સીધી ફ્લાઇટ છે — એટલે જ અમારું લાંબું પેકેજ પાછા ડ્રાઇવ કરવાને બદલે જયપુરથી જ ઘરે ઉડાડે છે.

• અહીંની જાણીતી ચાલાકી એટલે મદદગાર અજાણ્યો: તાજના દરવાજે બિનસત્તાવાર "ગાઇડ", જયપુરમાં પિતરાઈની રત્નોની દુકાને લઈ જતા ડ્રાઇવર, અને દરેક કિલ્લા બહાર "સ્મારક બંધ છે, મારી સાથે ચાલો"વાળા. અમારી બધી ટિકિટ અને ગાઇડ પહેલેથી ગોઠવેલા હોય છે, એટલે બાકી બધા માટે મક્કમ "ના, આભાર" પૂરતું છે.
• રત્નો ક્યારેય રોકાણ તરીકે ન ખરીદો. જયપુરનું નિકાસ-યોજનાવાળું રત્ન કૌભાંડ દાયકાઓ જૂનું છે અને આજેય ચાલે છે; ઘરેણું ગમે એટલે ખરીદો, બિલવાળી દુકાનેથી, અને પુનર્વેચાણ કિંમત શૂન્ય ગણીને ચાલો.
• દિલ્હીની હવા ઓક્ટોબરના અંતથી જાન્યુઆરી સુધી સૌથી ખરાબ હોય છે — બરાબર પીક સીઝનમાં જ. સાથે કોઈને દમ કે હૃદયની તકલીફ હોય તો N95 માસ્ક અને ઇન્હેલર સાથે રાખો, અને એક-બે ધૂંધળી સવારો માટે તૈયાર રહો.
• આમેર કિલ્લા, ફતેહપુર સીકરી અને ગલતાજીના વાંદરા પાકા ચોર છે. ખાવાનું, ચશ્માં અને ફોન બંધ થેલામાં રાખો, અને ફોટા માટે એમને ખવડાવશો નહીં.
• ફક્ત સીલ ચકાસેલું બોટલનું કે ફિલ્ટરનું પાણી પીઓ, અને સ્ટ્રીટ ફૂડની શરૂઆત નજીકની લારીથી નહીં પણ તમારો ગાઇડ ભલામણ કરે તે દુકાનોથી કરો.
• રોજિંદું ખરું જોખમ ટ્રાફિક છે — જૂની દિલ્હી અને જયપુરનાં બજારોમાં રસ્તો ઓળંગવામાં ધીરજ જોઈએ. કોઈ સ્થાનિકની સાથે ઓળંગો, બાળકોનો હાથ પકડી રાખો, અને અંધારા પછી અજવાળા વગરના રસ્તે ચાલવાને બદલે ગાડી વાપરો.

વ્યક્તિદીઠ, રોજનો, જમીન પરનો ખર્ચ — ભોજન, સ્થાનિક વાહન અને પ્રવેશ ટિકિટ. ફ્લાઇટ અને હોટેલ પેકેજની કિંમતમાં છે, અહીં નહીં.