ગંગટોક અને દાર્જિલિંગ ક્લાસિક, ૫ રાત્રિ

બાગડોગરા એરપોર્ટ પર સ્વાગત કરીને તીસ્તાની ખીણ ચઢાવવામાં આવે છે — નદી ઉપરના ચા-પડાવ અને રંગપો સરહદ ચોકીની ઓળખ-તપાસ સહિત આશરે સાડા ચાર કલાક; ત્યાંથી સિક્કિમ શરૂ થાય છે. સાંજ સુધીમાં તમે ગંગટોકના ફક્ત રાહદારીઓ માટેના એમ.જી. માર્ગ પર છો — મોમોની પહેલી પ્લેટ માટે એ જ સાચી જગ્યા છે. આવતીકાલની ત્સોમગો પરમિટ માટે ડ્રાઇવર આજે રાત્રે બધાના ઓળખપત્રની ફોટોકૉપી લઈ જશે.

ત્સોમગોના નિયમ પ્રમાણે આજનો દિવસ સ્થાનિક યુનિયનની 4x4 સંભાળે છે — ચાળીસ કિલોમીટરમાં ૨,૦૦૦ મીટર ચઢીને એ હિમનદીના સરોવરે પહોંચે છે, જે શિયાળામાં સફેદ થીજેલું અને વસંતમાં ઘેરું ભૂરું હોય છે; કિનારે ભરતકામવાળી કાઠીવાળા યાક સવારોની રાહ જુએ છે. લશ્કર ઉપરનો રસ્તો ખોલે ત્યારે સફર બાબા મંદિર સુધી લંબાય છે. મોડી બપોરે ગંગટોક પરત; આજે સાંજે આરામથી રહો — આજે તમે ખરેખરી ઊંચાઈ પર જઈ આવ્યા છો.

સવારે ખીણ પાર કરીને રુમટેક — સિક્કિમનો સૌથી મોટો મઠ અને કર્માપાનું નિર્વાસિત પીઠ; સમય સાચવો તો આંગણું તાળીઓ અને ઝપટ સાથે શાસ્ત્રાર્થ કરતા યુવાન સાધુઓથી ભરાઈ જાય છે. શહેરમાં પાછા ફરીને નામગ્યાલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઑફ ટિબેટોલોજીનો હસ્તપ્રતો અને થાંગ્કાનો નોંધપાત્ર સંગ્રહ, અને દેવરાલી રોપવે જે દસ મિનિટ આખા શહેર ઉપર ઝુલાવે છે. સાંજ ત્યાં જ પૂરી થાય જ્યાં ગંગટોકની બધી સાંજ પૂરી થાય છે — એમ.જી. માર્ગ પર.

રસ્તો પાછો તીસ્તા સુધી ઊતરે છે, પશ્ચિમ બંગાળમાં પ્રવેશે છે અને એલચીનાં પગથિયાં-ખેતરો તથા ધજાઓથી શણગારેલા લામાહાટ્ટા વ્યૂપોઇન્ટમાંથી ફરી ચઢે છે — બારણેથી બારણે આશરે ચાર કલાક, અને રાજ્યની સીમા પોતાની નિરાંતની ગતિ ઉમેરે છે. દાર્જિલિંગ ટેકરી પર ખડકાયેલાં પતરાંનાં છાપરાંની દીવાલ રૂપે સામે આવે છે. સાંજ ચૌરસ્તા અને મૉલ પર — જ્યાં ૧૮૮૦ના દાયકાથી આખું નગર લટાર મારે છે — અને ઉપર મહાકાલ મંદિરની ઘંટડીઓ.

સવારે ચાર વાગ્યે ટાઇગર હિલ તરફ પ્રયાણ — જ્યાં આખો કંચનજંગા પર્વતસમૂહ પહેલા પ્રકાશમાં ઝળહળે છે, અને સૌથી ચોખ્ખી સવારે ક્ષિતિજ પરનું સફેદ ટપકું એવરેસ્ટ હોય છે. ઊતરતાં ઘૂમ મઠ અને બતાસિયા લૂપ, પછી નાસ્તો, અને પછી હળવો ભાગ: હિમાલયન માઉન્ટેનિયરિંગ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ અને ઝૂ, તથા હેપ્પી વેલી ટી એસ્ટેટમાં ટેસ્ટિંગ સાથે ફેક્ટરીનો ફેરો. વરાળી ટોય ટ્રેનની જોયરાઇડ અગાઉથી અમારી પાસે બુક કરાવી હોય તો આજે બપોરે ગોઠવાય છે.

નિરાંતે નાસ્તો, સવાર સાથ આપે તો કંચનજંગાની છેલ્લી ઝલક, અને ચાના બગીચામાંથી ત્રણ કલાકનું ઉતરાણ કરીને પરત ફ્લાઇટ માટે બાગડોગરા. ફ્લાઇટ બપોર પછીની રાખો તો રસ્તામાં તિબેટન રેફ્યુજી સેલ્ફ હેલ્પ સેન્ટરનો પડાવ ઉમેરીએ — હાથે ગૂંથેલી વસ્તુઓ અને ફર્સ્ટ ફ્લશની એક છેલ્લી કીટલી માટે.