શ્રીલંકા એક નહીં — ચાર સફર, એક ટાપુમાં સમાવેલી

ભારતીયો માટે શ્રીલંકાનો વિઝા હાલ મફત છે — ઉડ્ડયન પહેલાં ઇ-ટ્રાવેલ ઓથોરાઈઝેશન ભરો, પ્રિન્ટ રાખો. ડ્રાઇવર એરાઇવ્સ હૉલમાં રાહ જોશે. સીધા ઉત્તર-પૂર્વ તરફ — નાળિયેરી ઝૂમ્પ અને ડાંગરના ખેતરો વચ્ચેથી. A6 રોડ પર ક્યાંક ઊભા રહો: પ્રથમ ભાત-ને-ભાજી — સ્ટીલની થાળીમાં છ-સાત નાની વાટકીઓ, ઉપરથી દાળ, સાથે પાપડ.

ચાર કલાક પછી હબરાના. ગાડીમાં બેઠા-બેઠા રસ્તા પરથી સિગિરિયાનો ખડક-સ્તંભ દેખાય — ઝાડ ઉપર ઊભો, ચાપટ ટોચ સાથે. વહેલા સૂઈ જાઓ. કાલ સવારે સાડા પાંચ વાગ્યાનો ભૂગળ છે.

ગેટ સાત વાગ્યે ખૂલે. તમે સવા છ-ચાળીસ સુધી Lion Rockના પાયા પર હોવા જોઈએ. ૧,૨૦૦ પગથિયાં — 'મિરર વૉલ' પર બારસો વર્ષ જૂની કવિઓની ઉઝરડેલી પંક્તિઓ, અને અડધે રસ્તે ખડકમાં બનેલ ઓટલા પર 'સિગિરિયા દામ્સેલ્સ' — ૧,૫૦૦ વર્ષ જૂના ચિત્રો. ઉપર ટોચ પર રાજ-મહેલ, નાના ઍરપોર્ટ જેટલો ઊંચો. નીચે ઉતરો ત્યારે ટિકિટ-બૂથ સુધી લાઇન પહોંચી ગઈ હોય.

બપોર આરામ. ત્રણ વાગ્યે ઓપન જીપ — મિન્નેરિયા અથવા કૌડૂળ્ળ નેશનલ પાર્ક. રેન્જર્સ ડ્રાઇવરને આગલી સાંજ ખબર આપે: 'ઝૂંડ ક્યાં છે.' ઓટ-ઉનાળામાં જળાશય ઘટે, ઘાસ ઊઘડે, ત્યારે હાથી ભેળા થાય. ક્યારેક વીસ, ક્યારેક ત્રણસો. એ 'ગૅધરિંગ' એશિયામાં ક્યાંય નથી.

હબરાનાથી ચાળીસ મિનિટ — દામ્બુલ્લા. પર્વત-ખડકમાં કોતરેલી પાંચ ગુફાઓ. સોનેરી બુદ્ધ-મૂર્તિઓ, ભીંત-ચિત્રો, અને બે હજાર વર્ષ જૂના દીવાઓની ધૂળ. નીચે જૂتے ઉતારો. ગુફા ત્રણ ખાસ: ૨૮ મીટર લાંબી સૂતી બુદ્ધ-મૂર્તિ.

દક્ષિણ — માટાળે, એ 'સ્પાઈસ ગાર્ડન' — કોઈ સજીવ ઝાડ પરથી તજ ઉતારે. ઘ્યાન: ઘરે ડબ્બામાં જે 'cinnamon' છે એ જ, પણ સ્વાદ-ખ્યાલ ત્યારે જ આવે. સાંજ સુધી કેન્ડી. 'ટેમ્પલ ઑફ ધ સેક્રેડ ટૂથ' — ઝીલ-કિનારે. સાંજ સાડા-છ: ઢોલ-ડ્ઢ, શ્વેત-વસ્ત્ર-ઢોલ-વાળા, ગળ-ગળ ભીડ. ઓઢણી કે ધોતિ ખભા ઉપર — ખુલ્લો પ્રવેશ.

'પેરાડેનિયા રૉયલ બૉટેનિક ગાર્ડન' — કેન્ડીથી એક કિ.મી. આઠ વાગ્યે ખૂલે. ૫૦૦ મીટર લાંબો 'રૉયલ પામ' રસ્તો, મધ્યમાં જાવ-ફીગ (Javan fig) — ઝાડ એક, છાંયો ઘરભર. એક કલાક પૂરતો. ત્યારબાદ ૩ કલાક ઉપર — રામ્બોડા ધોધ, ઢાળ-ઢાળ ઉભી ટેકરી, ચા-ચૂંટ્ટ'ણ. ૧,૮૬૮ મીટર ઉંચું નુવારા એલિયા — જાન્યુઆરીમાં પણ ઓઢ્ણ વગર ઊઘ ન આવે.

ઉપર જતાં એક ચા-ફૅક્ટ્રી-ટૂર — ઑરેન્જ-પૅકો અને 'ડસ્ટ' ગ્રેડ ચખો, ત્યારે સમજ પડે કે એરપોર્ટ ચા આટલી 'ટ્ વ-ટ-ટ' કેમ. નુવારા એલિયામાં અંગ્રેજ-કાળ બંગ્લા, ઘોડ-દોડ-મેદાન, ક્લૉક-ટાવર પાસે નાઇટ-માર્કેટ. બારી બંધ રાખો.

'નાનુ ઓઇ' સ્ટેશન — નુવારા એલિયા શહેરથી ૪ કિ.મી. ડ્રાઇવર ત્યાં ઉતારશે. સેકન્ડ ક્લાસ રિઝર્વ્ડ સીટ અગાઉ બુક — ઑબ્ઝર્વેશન-કાર ઘણી ઓ-વ-ર-રૅ-ટૅ-ડ, ઊંચા ભાવ. બારી-સીટ પૂ-ર-તી. ત્રણ કલાક: ચા-ખેત, ટ-ન-લ, ઝ-ડ-ઝ-ભ ઝ-ભ-ઝ ઝ-ભ-ઝ, ક-ળ-મ-ઘ-ટ-કા — કંડ-ક્ટ-ર્ સ-ઇ-ન-હ-ળ-આ ઉ-ચ-ચ-ક-ળ-ત-ઓ. ટ-ળ-ઉ-ક-ઉ-ત-ળ-ઓ-ઓ-ત: ની-ન-ઓ-ત-ળ-ઇ-ઓ, ઈ-ઓ-ઓ-ઓ-ળ. ટ્ર-ઇ-ઓ ઉ-ઢ-ળ-ઓ-ઓ-ઓ-ળ-ત.

ડ્રાઇવર એલ્લા સ્ટેશને સામાન સહિત રાહ. સાંજ: 'Nine Arch Bridge' — ગામથી ૧ કિ.મી. ચાલો. ઊભા રહો. દર બે-ત્રણ કલાકે એ ભૂ-ળ-આ ટ-ળ-ઈ-ઓ-ઓ bridge ઉ-ળ-ત-ઓ-ળ-ઓ-ઓ-ળ-ઈ-ઓ-ઓ-ઢ. ઉ-ઓ-ઢ-ળ-ઓ-ઓ-ઓ-ઓ-ળ ઉ-ઓ-ઓ-ઓ-ઢ. ત-ઓ-ઓ-ઓ-ઓ-ળ-ળ. રાત: 'ê-ê-ê' — 'ê-ê-ê'.

સવારે સાડા પાંચ વાગ્યે ગેસ્ટહાઉસ છોડીને Little Adam's Peak તરફ નીકળો — Ella ગામની પાછળ સ્પષ્ટ રસ્તે પંચેતાળીસ મિનિટની ચઢાઈ છે. ટોચ પરથી આખો ડુંગરાળ પ્રદેશ નજરે પડે છે — ચોખ્ખી સવારે પશ્ચિમ દિશામાં સાઠ કિલોમીટર દૂર Adam's Peak પણ દેખાય, અને તેની નીચે જ તે ખીણ જ્યાંથી ટ્રેનમાં ઊતર્યા હતા. નાસ્તા માટે પાછા ફરો, ત્યારપછી દક્ષિણ તરફ લાંબી ડ્રાઇવ શરૂ થાય: Ravana Falls પાસેથી પસાર થઈને — રામાયણ જેને રાવણની ગુફા સાથે જોડે છે તે પડદા જેવો ધોધ — અને રબર તથા મસાલાના ખેતરોમાંથી થઈ સાંજ સુધીમાં Bentota પહોંચો.

Bentota એ જ્યાં સફરની ગતિ બદલાય છે. Bentota નદી એક સરોવર પર સમુદ્રને મળે છે; દરિયાકિનારો દક્ષિણ તરફ કિલોમીટર સુધી વિસ્તરે છે, અને સાંજે સાત વાગ્યે પાણી એટલું ગરમ હોય છે કે છેલ્લા ત્રણ દિવસમાં તમે જે કંઈ ચઢ્યા તેના ઇનામ જેવું લાગે. આજે રાત્રે બીજું કંઈ ન કરો — બસ દરિયાકિનારે એક નાની માછલીની ઝૂંપડીમાં જમો અને Indian Ocean ના ઘૂઘવાટ સાંભળતાં સૂઈ જાઓ.

Madu River ના ભીનાં જળપ્રદેશોમાંથી બે કલાકની સવારની હોડી સફર: મેન્ગ્રોવનાં નીચાં કમાન જેવાં ઝૂંડ, નાના ટાપુઓ જ્યાં પરિવારો તજની દોરી બનાવે છે, અને એક ચાર ફૂટ લાંબી મોનિટર ગરોળી મૂળ પર તડકો માણતી બેઠી છે. વહાણવટીને ખબર છે કે કયા માર્ગો પૂરા ઊંડા છે અને કયા ટાપુ પર સૌથી સારી તજ મળે છે — એના પર ભરોસો રાખો. ત્યાર બાદ દરિયાકાંઠે પંદર મિનિટ ઉપર Kosgoda ખાતે કાચબા સંવર્ધન કેન્દ્ર: બચાવેલાં ઈંડાં સુરક્ષિત રેતીની ક્યારીઓમાં ઉઝરડે છે, સાંજના ઢળતે બચ્ચાં દરિયો ભેળાં થઈ જાય છે, અને સમગ્ર કામ પ્રવેશ ફી અને દાન પર ચાલે છે — એક કલાક ફાળવવો યોગ્ય છે.

બપોર મુક્ત છે. નદીના મુખ પર વૉટર સ્પૉર્ટ્સની સુવિધા છે — jet ski, banana boat — જો એ તમારી ઇચ્છા હોય તો. દરિયાકિનારો પણ એટલો જ સરસ છે. Bentota એ એવી જગ્યાઓ પૈકીની એક છે જ્યાં કશું ન કરવું એ જ સાચો વિકલ્પ છે, અને અમે તે મુજબ જ સમયઆયોજન કર્યું છે.

પહેલાં દક્ષિણ તરફ ડ્રાઇવ કરો. Galle Fort એ સત્તરમી સદીનું ડચ દીવાલોવાળું શહેર છે — દીવાદાંડી, ચર્ચો, કિલ્લાની દીવાલોની અંદર ક્રિકેટ મેદાન, અને ઘરના દરવાજામાં બેઠેલા જ્વેલર્સ moonstone વેચતા. ઘડિયાળ-ટાવરથી દીવાદાંડી સુધી દીવાલની ટોચ પર ચાલો, જેમાં વીસ મિનિટ લાગે છે, અને તમે મોટા ભાગનું જોઈ લીધું ગણાશે. ઉત્તર તરફ પાછા ફરતી વખતે રસ્તા પર, ઊભા-ડાંડા પર ઉભા રહી માછલી પકડતા માછીમારો છીછરા પાણીમાં દેખાય છે; આ જેટલી માછીમારીની પદ્ધતિ છે એટલી જ ફોટોગ્રાફીની પ્રણાલી પણ છે, અને ટિપ આપવાની અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે.

Southern Expressway તમને બે કલાકમાં Colombo પહોંચાડી દે છે. સાંજ એક ટૂંકા શહેર ભ્રમણથી ભરેલી છે: સરોવર કિનારે Gangaramaya મંદિર, Galle Face Green પર ચાલ્યા જાઓ જ્યારે પતંગ વેચનારા પોતાની દુકાન ગોઠવી રહ્યા હોય, અને Pettah ના એક શેરી-સ્ટૉલ પરથી છેલ્લો kottu roti. તમારી હોટેલ એરપોર્ટ રોડની નજીક છે.

Bandaranaike International Airport સુધી અડધા કલાકની ટ્રાન્સફર. તમારી ચા સાથે લઈ જાઓ — પ્રતિ વ્યક્તિ બસ્સો ગ્રામ ભારતીય કસ્ટમ્સમાંથી સહેલાઈથી પસાર થઈ જાય છે; જે કંઈ વેક્યૂમ-સીલ્ડ અને લેબલ કરેલું હોય તે આસાનીથી ક્લિયર થઈ જાય છે. તજ એ કાર્બનિક પદાર્થ છે; તેને જાહેર કરો અથવા ઘરે જ છોડી દો. નવ દિવસ, તમિળ નાડુ કરતાં નાનો એક ટાપુ, અને એક જ ડ્રાઈવર સાથે UNESCO World Heritage સાઈટ્સ સુધી પહોંચી શકાય એવી આઠ જગ્યાઓ.