ગેંડા, જીવંત મૂળના પુલ અને વાદળોનું ઘર, ૬ રાત્રિ

લોકપ્રિય ગોપીનાથ બરદોલોઈ એરપોર્ટ પર સ્વાગત કરીને હોટેલ સુધી. બપોર પછી નીલાચલ ટેકરી પર કામાખ્યા મંદિર — એકાવન શક્તિપીઠમાંનું એક અને પૂર્વોત્તરનું સૌથી વધુ મુલાકાત લેવાતું મંદિર; રજાના દિવસે લાઇનમાં બે કલાક રાખો, કામકાજના દિવસે ઓછો. સંધ્યાકાળે બ્રહ્મપુત્ર પર સૂર્યાસ્ત ક્રૂઝ, જે ઉમાનંદ ટાપુ પાસેથી પસાર થાય છે — વસવાટવાળા મંદિર સાથેનો દુનિયાનો સૌથી નાનો નદી-ટાપુ.

નાગાંવ અને જખલાબંધાના ચાના પટ્ટા થઈને NH-27 પર પાંચ કલાક પૂર્વ તરફ; આખા રસ્તે ડાબી બાજુ બ્રહ્મપુત્રનું પૂરમેદાન સાથે ચાલે છે. બપોર પછી કોહોરા રેન્જની સીમા પરની લોજમાં ચેક-ઇન. સાંજે રિસોર્ટમાં આસામી બિહુ નૃત્ય અને વહેલા સૂઈ જવાનું — હાથી સફારી પરોઢ પહેલાં નીકળે છે.

હાથી સફારી સેન્ટ્રલ રેન્જમાંથી સવારે ૫:૧૫ વાગ્યે નીકળે છે અને જીપ કરતાં પણ ઊંચા હાથી-ઘાસમાં લઈ જાય છે, જે ગેંડાની નજીક જમીન-સ્તરે પહોંચવાનો એકમાત્ર રસ્તો છે. કાઝીરંગામાં આશરે ૨,૬૦૦ એક-શિંગડાવાળા ગેંડા છે — દુનિયાની આશરે બે-તૃતીયાંશ વસ્તી — ઉપરાંત જંગલી ભેંસ, બારાસિંગા અને દુનિયાની સૌથી ગીચ વાઘ-વસ્તીમાંની એક. બપોરની જીપ સફારી પશ્ચિમની બાગોરી રેન્જમાં જાય છે, જે પક્ષીઓ અને પૂર્વીય બારાસિંગા માટે વધુ સારી છે. બે સફારી, બે રેન્જ — જાણીજોઈને.

છ કલાક નૈઋત્ય તરફ; જોરાબાટ પછી રસ્તો આસામના મેદાનમાંથી ખાસી પર્વતોમાં ચઢે છે. સ્થાનિક લોકો જેને બરાપાની કહે છે તે ઉમિયમ સરોવર રાબેતા મુજબનો પડાવ છે — બંધ પર દૃશ્યસ્થાન અને નીચે બોટહાઉસ. શિલોંગ પોતે ૧,૫૦૦ મીટરે છે અને ઘણું ઠંડું; સાંજ પોલીસ બજાર અને વોર્ડ્સ લેકમાં, અને પાંચ પહેલાં પહોંચાય તો ડોન બોસ્કો સંગ્રહાલયમાં.

બાંગ્લાદેશ સરહદ તરફ લાંબો દિવસ. ડાવકી પાસે ઉમંગોટ નદી સૂકા મહિનાઓમાં એટલી પારદર્શક વહે છે કે હોડી નદીના તળ ઉપર હવામાં તરતી લાગે — આ વાત આશરે નવેમ્બરથી માર્ચ સુધી ખરેખર સાચી છે અને વરસાદ પછી ખરેખર સાચી નથી. એશિયાનું સૌથી સ્વચ્છ ગામ ગણાતું માવલિન્નોંગ દરેક ગલીમાં વાંસની કચરાપેટી અને ગામ સંચાલિત સ્કાય વોક રાખે છે; રિવાઈનો એક-માળનો જીવંત મૂળનો પુલ પાર્કિંગથી દસ મિનિટ ચાલવાના અંતરે છે.

નીકળતાં જ એલિફન્ટ ધોધ, પછી બે કલાકે સોહરા — અંગ્રેજો જેને ચેરાપુંજી કહેતા અને જ્યાં આજે પણ એક કેલેન્ડર વર્ષમાં સૌથી વધુ વરસાદનો વિશ્વવિક્રમ છે. નોહકાલિકાઈ ૩૪૦ મીટર સાથે ભારતનો સૌથી ઊંચો સીધો પડતો ધોધ છે, સેવન સિસ્ટર્સ સોહરાના ઉચ્ચપ્રદેશની ધારેથી હારબંધ પડે છે, અને માવસ્માઈ તથા અરવાહ ચૂનાની ગુફાઓ છે જેમાં થઈને ચાલી શકાય છે — અરવાહની છતમાં અશ્મિ છે. સોહરાની ધારેથી દક્ષિણ તરફનું દૃશ્ય સીધું બાંગ્લાદેશમાં ઊતરે છે.

નીકળતાં માવક્ડોક ડિમ્પેપ ખીણનું દૃશ્યસ્થાન, પછી સાડા ચાર કલાકે ગુવાહાટી એરપોર્ટ. પૂરો સમય રાખજો — શિલોંગ–ગુવાહાટી રસ્તો ખાનાપારા થઈને જાય છે અને બપોરે એક કલાક વધારે લઈ શકે છે. અમે સાંજે ૪ પછીની ઉડાન ગોઠવીએ છીએ, અથવા ફ્લાઇટ વહેલી હોય તો ગુવાહાટીમાં એક રાત્રિનું રોકાણ.