પૂર્વનો સુવર્ણ ત્રિકોણ, ૫ રાત્રિ

બિજુ પટનાયક ઇન્ટરનેશનલ પર સ્વાગત કરીને વીસ મિનિટમાં હોટેલ પહોંચાડાશે. બપોર પછી બિંદુસાગર તળાવ આસપાસના જૂના નગરમાં ફેરો: મુક્તેશ્વરની શણગારેલી કમાન, રાજારાણીની રેતપથ્થરની આકૃતિઓ, સાતમી સદીનું પરશુરામેશ્વર, અને ઉત્તર દીવાલના પ્લેટફોર્મ પરથી વિરાટ લિંગરાજ શિખરનું દૃશ્ય. માર્ગદર્શક કોતરણી માટે ટોર્ચ રાખે છે — કેમ, તે તમને સમજાઈ જશે.

સવારે ધૌલી — દયા નદીના મેદાન ઉપર સફેદ શાંતિ સ્તૂપ નીચે અશોકનો શિલાલેખ, એ યુદ્ધભૂમિ જેણે એમને બદલ્યા હોવાનું કહેવાય છે. પછી ઉદયગિરિ-ખંડગિરિ ટેકરીઓમાં ઈસવીસન પૂર્વે પહેલી સદીની જૈન ગુફાઓ, બે માળની રાણી ગુંફા સહિત. બપોર આદિવાસી કળા મ્યુઝિયમમાં પૂરી થાય છે — રાજ્યની બાસઠ જનજાતિઓની શ્રેષ્ઠ ઓળખાણ.

પિપિલીની એપ્લિક ગલી થઈને કોણાર્ક. ASI-માન્ય માર્ગદર્શક સાથે સૂર્ય મંદિરમાં બે કલાક — સૂર્યઘડિયાળ સમાં રથચક્રો, સાત ઘોડા, નૃત્યમંડપના કોતરેલા વાદકો — પછી દીવાદાંડી નીચે ચંદ્રભાગા બીચ પર ફેરો. મરીન ડ્રાઇવ સાંજ પડતાં પુરી પહોંચાડે છે — રેતી પર સૂર્યાસ્તના સમયસર.

વહેલી શરૂઆત સિંહદ્વારની કતારથી બચાવે છે — જગન્નાથ, બલભદ્ર અને સુભદ્રાનાં દર્શન; બિન-હિન્દુ પ્રવાસીઓ રઘુનંદન લાઇબ્રેરીની અગાસી પરથી પરિસર જુએ છે, અને પછીના આનંદ બજારના મહાપ્રસાદથી કોઈ વંચિત રહેતું નથી. બપોર અને સાંજ દરિયાકિનારે તમારાં પોતાનાં — પાંચ પછી આખું નગર ત્યાં ફરવા ઊમટે છે.

એક કલાક દક્ષિણે સાતપડા, અને લાઇસન્સવાળી હોડીમાં ચિલિકા પર — દરિયામુખ પાસેનાં ઇરાવદી ડોલ્ફિન-ક્ષેત્રો સુધી સરોવર પર બે-ત્રણ કલાક, છીછરા પાણીમાં શિયાળુ પક્ષીઓનાં ટોળાં સાથે. મોસમમાં દેખાવું સામાન્ય છે, છતાં વચન નથી; સરોવર પોતે જ ખરો ખેલ છે. મોડી બપોરે પુરી પરત — સાંજ બજારમાં મુક્ત.

નાસ્તા પછી ચેક-આઉટ કરીને રઘુરાજપુરમાં પડાવ — એક શેરીનું ગામ જ્યાં દરેક ઘર પટચિત્ર દોરે છે. કામ જુઓ, ગમી જાય તો સીધું કલાકાર પાસેથી ખરીદો. ત્યાંથી બિજુ પટનાયક ઇન્ટરનેશનલ આશરે દોઢ કલાક; નીકળવાનો સમય તમારી ફ્લાઇટ પ્રમાણે ગોઠવીએ છીએ.